A numërohet si lexim një libër i dëgjuar? Dëgjimi, leximi me sy dhe kur ia vlen secili

Drita e dëgjon një libër çdo mëngjes, rrugës për në punë, me kufje në vesh dhe autobusin plot me njerëz. Një ditë kushëriri i thotë me buzëqeshje: „Ti nuk i lexon librat, ti i dëgjon.“ Drita nuk di çfarë t'i përgjigjet. Mos vallë ka të drejtë?

Pyetja duket e vogël, por prapa saj qëndron një tjetër, më e madhe: çfarë po kërkon ti nga një libër? Nëse kërkon ide, histori dhe njohuri, të dyja rrugët të çojnë aty. Nëse kërkon diçka tjetër, përgjigjja mund të ndryshojë. Ja si mund ta mendosh.

Libri është i njëjti, ndryshon rruga drejt tij

Kur lexon me sy, ritmin e vendos ti. Ndalesh, kthehesh pas, e lexon një fjali dy herë, e mbyll librin për një minutë që ta mendosh. Kur dëgjon, ritmin e vendos zëri që lexon, dhe ai vazhdon edhe kur mendja të ikën për një çast. Ky është dallimi kryesor, dhe prej tij dalin pothuajse të gjitha dallimet e tjera.

Historia, argumenti dhe personazhet mbeten po ata. Askush nuk thotë se një roman e humbet kuptimin sepse e ke dëgjuar. Ajo që ndryshon është mënyra si e ndjek librin dhe sa mirë i mban mend gjërat.

Çfarë të jep dëgjimi

Dëgjimi të sjell kohë që përndryshe do të humbte. Rruga për në punë, gatimi, pastrimi i shtëpisë, shëtitja në mbrëmje: asnjëra nga këto nuk të lë të mbash një libër në dorë, por të gjitha e lejojnë një zë në vesh. Shumë njerëz që thonë se „nuk kanë kohë për libra“ e kanë kohën, vetëm se e kanë në vendin e gabuar.

Zëri ka edhe një dobi tjetër: e bën tekstin të ndjehet si bisedë. Një lexues i mirë me zë ia jep theksin vendit ku duhet, ia ngre zërin një pyetjeje, e ngadalëson një fjali të rëndë. Për tregime dhe për libra me shumë dialog, kjo mund të jetë më e këndshme se leximi në heshtje. Dhe nëse sytë të lodhen nga ekrani gjatë gjithë ditës, të dëgjosh është një pushim i vërtetë.

Dëgjimi ka edhe një anë të papritur: të shtyn përpara. Në një libër të shtypur mund ta lësh një kapitull të mërzitshëm dhe të mos e hapësh më për javë. Kur dëgjon, kapitulli përfundon vetë, dhe shpesh pas dhjetë minutash ke arritur te pjesa që ia vlen.

Çfarë të jep leximi me sy

Leximi me sy të jep kontroll. Mund ta nënvizosh një fjali, ta shënosh në margjinë, ta gjesh përsëri tri javë më vonë duke shfletuar faqet. Kur një ide është e vështirë, e ngadalëson vetë, dhe kjo është pikërisht ajo që i duhet ideve të vështira.

Ka edhe një përfitim që nuk e vëren menjëherë: shikimi i faqes të ndihmon të ndërtosh një hartë në kokë. Mban mend se një ide ishte në fillim të kapitullit, në anën e majtë, pas një tabele. Në audio nuk ke faqe, ke vetëm kohë, dhe të kthehesh pas për një fjali është më e mundimshme.

Për libra me terma të rinj, formula, emra të huaj ose argumente me shumë hapa, leximi me sy është zakonisht më i sigurt. Nuk është se dëgjimi nuk funksionon, por i duhet më shumë përqendrim për të njëjtin rezultat.

Një pyetje që ia vlen ta bësh para se të zgjedhësh

Në vend që të pyesësh „cila mënyrë është më e mirë?“, pyet: „çfarë dua të bëj me këtë libër kur ta mbaroj?“

• Nëse do ta shijosh historinë, qoftë roman, kujtime apo biografi, dëgjimi është shpesh zgjedhje e shkëlqyer.
• Nëse do ta përdorësh librin si material pune, ta citosh, ta studiosh, t'i kthehesh, letra ose ekrani të vlejnë më shumë.
• Nëse do vetëm të kuptosh idenë qendrore, mund të nisësh me dëgjim dhe të kthehesh te teksti vetëm për pjesët që të kapin vëmendjen.

Shumë lexues të vëmendshëm bëjnë pikërisht këtë përzierje: e dëgjojnë librin gjatë rrugës dhe e hapin në shtëpi kur duan ta kuptojnë më thellë një kapitull.

Gabimet e zakonshme me dëgjimin

Gabimi i parë është të dëgjosh një libër të vështirë ndërkohë që bën diçka që kërkon mendje, si të përgjigjesh mesazheve ose të shkruash një raport. Mendja nuk i bën dy punë të rënda njëkohësisht; njëra e humb. Puna e lehtë, si ecja ose larja e enëve, është shoqe më e mirë për audion.

Gabimi i dytë është shpejtësia. Nëse e vë zërin shumë të shpejtë për të „mbaruar më shpejt“, humbet pikërisht ndalesat ku mendja e përpunon atë që dëgjon. Provo një shpejtësi pak më të madhe se normalja, jo dyfishin e saj.

Gabimi i tretë është të mos kthehesh pas. Kur të të ikë mendja, kthehu gjysmë minute dhe dëgjoje përsëri. Në leximin me sy e bën këtë pa e kuptuar, sepse syri kthehet vetë; në audio duhet ta bësh me dorë.

Dhe kur kohë nuk ke fare?

Ka ditë kur nuk gjen dot një orë të tërë as për libër, as për kufje. Atëherë një përmbledhje e mirë është ura më e arsyeshme. Në Sofia, shumë përmbledhje kanë edhe lexim me zë, dhe mund ta vazhdosh aty ku e le, në telefon ose në kompjuter. Mund ta lexosh një kapitull në pushimin e drekës dhe ta dëgjosh të nesërmen në rrugë, pa humbur fillin.

Përmbledhja nuk e zëvendëson një libër që ke dashur ta lexosh të plotë, por e bën më të lehtë të vendosësh cilët libra ia vlen t'i marrësh në dorë.

Kështu, a llogaritet apo jo?

Po, llogaritet. Një libër i dëgjuar është një libër i kaluar nëpër mendjen tënde, me idetë dhe historinë e tij. Nëse dikush të pyet nëse e ke „lexuar“, thuaji me qetësi që e ke dëgjuar, dhe se e ke kuptuar.

Pyetja e vërtetë nuk është nëse numëron, por nëse po të shërben. Nëse po të bën të mësosh, të ndjesh e të mendosh, atëherë je lexues, me sy apo me vesh. Zgjidh mënyrën që të del më natyrshëm sot, dhe provo tjetrën nesër.