Kur të duhet një libër që të prek: shtatë histori të trishta që ia vlejnë

Ka mbrëmje kur një libër i gëzuar të duket i huaj. Dita ka qenë e gjatë, zemra është e rëndë, dhe ajo që të duhet është një histori që e merr dhimbjen seriozisht, pa u nxituar ta shuajë.

Nuk ka asgjë të çuditshme në këtë. Një libër i trishtë mund të jetë një nga mënyrat më të ndershme për të ndjerë se nuk je vetëm. Më poshtë gjen pak mendim për arsyen, një mënyrë për të zgjedhur sipas llojit të trishtimit dhe shtatë libra që e meritojnë kohën.

Pse kërkojmë një histori që e dimë se do të dhembë

Kur qan për një personazh, rrallë qan vetëm për të. Shpesh del në sipërfaqe diçka e jotja që kishte pritur një vend të sigurt: një njeri që ke humbur, një fjalë që nuk u tha, një frikë që e mban të mbyllur. Libri të jep pretekstin dhe vendin, dhe nuk të kërkon të shpjegosh asgjë.

Shumë lexues tregojnë se pas një kapitulli të tillë ndihen më të lehtë, si pas një shiu të madh. Nuk po e them si provë shkencore, por si diçka që dëgjohet shpesh mes njerëzve që lexojnë.

Ka edhe një arsye tjetër, më e thjeshtë. Kur lexon se dikush tjetër ka kaluar një humbje të ngjashme me atë të jotën, humbja jote pushon së qeni sekret. Dhe kjo ndihmon më shumë nga sa pritet.

Zgjidh sipas trishtimit që të duhet

Jo çdo libër i trishtë bën të njëjtën punë. Para se të zgjedhësh, pyet veten çfarë të duhet të ndjesh sonte.

• Dua një trishtim të qetë, pa shpërthime, që të lë të mendosh gjatë.
• Dua të zemërohem me padrejtësinë dhe të mbaj anën e dikujt që nuk e meriton.
• Dua të kuptoj fajin dhe pendesën, atë që njeriu nuk mund ta ndreqë dot.
• Dua një libër nga vendi im, me një zë që e njoh.

Trishtimi i qetë, pa britma

A Man Called Ove i Fredrik Backmanit e nis si histori për një burrë të vrazhdë që ankohet për çdo gjë në lagjen e tij. Shpejt kupton se ai është i ve dhe nuk di si të vazhdojë pa gruan. Libri të bën të qeshësh dhe të të mbushen sytë me lot brenda së njëjtës faqe, ndaj është një hyrje e butë nëse nuk je i sigurt se do të përballosh një libër të rëndë.

Never Let Me Go i Kazuo Ishiguros ndjek disa të rinj që rriten në një shkollë me konvikt, ku gjithçka duket e zakonshme, derisa lexuesi kupton se e ardhmja e tyre është vendosur nga të tjerët. Ishiguro nuk ngre kurrë zërin. Tragjedia vjen në heshtje, dhe pikërisht kjo e bën aq të rëndë. Është libër për t'u lexuar ngadalë, me një çaj afër.

Mirësia që bota nuk e mbron

Of Mice and Men i John Steinbeckut është i shkurtër, por të mbetet në mendje me ditë. Dy punëtorë shtegtarë në Kaliforni ëndërrojnë një copë tokë të tyre, ku askush nuk do t'u japë urdhra. Njëri është i fortë dhe i thjeshtë si fëmijë, tjetri kujdeset për të. Në këtë libër mirësia nuk fiton, dhe lexuesi del duke menduar sa pak vend ka bota për ata që nuk dinë të mbrohen.

Flowers for Algernon i Daniel Keyes shkruhet si ditar i Charlie Gordonit, një burri me aftësi të kufizuara mendore që i nënshtrohet një operacioni për ta rritur inteligjencën. Trishtimi këtu nuk vjen nga një vdekje, por nga pyetja se sa vlen një dhuratë që mund të të merret përsëri. Është një libër i veçantë, sepse e ndjek ndryshimin nga brenda, përmes fjalëve të vetë personazhit.

Faji dhe fëmijëria

The Kite Runner i Khaled Hosseinit fillon në Kabulin e fëmijërisë së Amirit dhe të shokut të tij Hassan. Një çast frike dhe një heshtje e Amirit e ndjekin atë për vite me radhë. Është libër për atë që nuk e bëmë kur duhej dhe për çmimin e vonë të ndreqjes. Disa skena janë të forta, prandaj lexoje kur e ke mendjen të qetë.

The Book Thief i Markus Zusakut e tregon Gjermaninë e luftës përmes zërit të vetë Vdekjes dhe të vajzës Liesel, që mbledh libra. Është më i ngrohtë se sa pret: plot dashuri për fjalët dhe për njerëzit e thjeshtë, dhe pikërisht prandaj të dhemb më shumë kur vjen fundi.

Një libër shqip për harresën

Nëse do një zë që e njeh, merr Gjeneralin e ushtrisë së vdekur të Ismail Kadaresë. Një gjeneral italian vjen në Shqipëri me detyrën të gjejë eshtrat e ushtarëve të tij të rënë dhe t'i çojë në vendlindje. Libri nuk të bën të qash me zë, por të lë një melankoli të gjatë: për luftën, për varret pa emër dhe për mënyrën se si një vend harron ata që e kanë shkelur. Është një nga ato libra që i mbyll, por vazhdon t'i mendosh.

Si t'i lexosh pa u rënduar më shumë

• Mos nis një libër të rëndë natën para një dite të rëndësishme.
• Lexo në një vend ku mund të qash pa u parë nga askush.
• Pas faqes së fundit mos kërce menjëherë te telefoni. Jepi vetes pak qetësi, ose dil për një shëtitje të shkurtër.
• Mbaj afër një libër të lehtë, që të kesh ku të kthehesh pas një historie të rëndë.

Nëse trishtimi të ndjek javë me radhë dhe nuk të lë t'i bësh punët e ditës, një libër nuk mjafton. Ia vlen t'i flasësh një njeriu të afërt ose një specialisti.

Dhe kur të duhen fjalë për pikëllimin, jo një roman, mund të shohësh përmbledhjet e librave të psikologjisë në Sofia, që i lexon në pak minuta, kapitull pas kapitulli. Pastaj vendos vetë nëse e do librin e plotë. Trishtimi, si leximi, ka nevojë për kohën e vet.