Libra për prindërit sipas moshës së fëmijës: nga foshnja te adoleshenti

Një nënë që ka mësuar përmendësh si ta qetësojë një foshnjë me kolikë nuk e ka gati përgjigjen kur fëmija i saj dymbëdhjetëvjeçar i përplas derën. Fëmija ndryshon çdo vit, dhe bashkë me të ndryshon edhe pyetja që i bën vetes prindi. Prandaj një libër i mirë për një moshë mund të të duket i pavend në një tjetër.

Ja pse është më e dobishme t'i zgjedhësh librat sipas moshës së fëmijës, jo sipas famës së tyre. Më poshtë ke tetë libra, të ndarë në katër stinë të rritjes. Mos kërko të lexosh të gjithë: merr vetëm atë që i përgjigjet asaj që po ndodh në shtëpinë tënde këtë muaj.

Vitet e para: kur gjithçka është e re

Në muajt e parë, prindi lodhet nga një gjë e thjeshtë: nuk e di nëse po bën mirë. Dy libra ndihmojnë në mënyra të ndryshme.

Brain Rules for Baby nga John Medina është shkruar nga një biolog molekular që shpjegon çfarë thotë shkenca për shtatzëninë dhe vitet e para. Është i mirë për prindin që do të dijë „pse“ para se të pranojë një këshillë. Lexoje me sy kritik: ai tregon se çfarë dihet dhe çfarë ende nuk dihet, dhe kjo të qetëson më shumë se çdo premtim.

Bringing Up Bébé nga Pamela Druckerman është më shumë një rrëfim sesa një manual. Autorja, një gazetare amerikane që po rriste fëmijë në Paris, vëzhgon se si e bëjnë francezët: prindërit u mësojnë fëmijëve të presin, të ulen në tavolinë dhe të flenë, pa skena. Nuk duhet ta marrësh si ligj, por ta lexosh si një shikim nga jashtë, që të bën të pyesësh veten pse ti vepron ashtu siç vepron.

Të vegjlit me ndjenja të mëdha

Midis moshës dy dhe pesë vjeç, fëmija ka vullnet të madh dhe shumë pak fjalë për ta shprehur. Si pasojë: lot, këmbë të përplasura, „jo“ për çdo gjë.

Raising Your Spirited Child nga Mary Sheedy Kurcinka flet për fëmijët që janë më intensivë, më këmbëngulës dhe më të ndjeshëm se mesatarja. Mesazhi i saj kryesor është qetësues: një fëmijë i tillë nuk është „i vështirë“, por ka një temperament që kërkon një prind që e njeh. Autorja jep mënyra për të parashikuar kur ndodhin shpërthimet, për shembull kur fëmija është i uritur, i lodhur ose ka ndryshuar rutina.

Playful Parenting nga Lawrence Cohen është libri që i kthen lojës fuqinë e saj. Cohen, psikolog fëmijësh, thotë se loja është mënyra si fëmija i përpunon frikët dhe i afron njerëzit. Një batanije që bëhet kështjellë, një ndeshje gudulisje, një lojë ku fëmija është „prindi“: të gjitha këto, sipas tij, e ndërtojnë lidhjen shumë më mirë se një ligjëratë.

Vitet e shkollës: kur nis të rritet pavarësia

Fëmija shkon në shkollë dhe prindi mëson një gjë të re: nuk mund ta ndjekë më kudo. Dy libra ndihmojnë ta lëshosh pak litarin.

The Explosive Child nga Ross Greene është për prindin që e ka provuar çdo gjë: shpërblime, ndëshkime, bisedë, dhe fëmija prapë shpërthen. Greene ka një ide të thjeshtë dhe të guximshme: fëmijët veprojnë mirë kur munden. Kur nuk veprojnë mirë, mungon një aftësi, jo vullneti i mirë. Zgjidhja që propozon është të ulesh me fëmijën dhe ta zgjidhni problemin së bashku, në vend që t'i vendosësh rregullin nga lart.

The Gardener and the Carpenter nga Alison Gopnik e ndryshon mënyrën si e mendon rolin tënd. Gopnik, psikologe e zhvillimit, thotë se shumë prindër punojnë si zdrukthëtarë: duan ta formësojnë fëmijën sipas një plani. Ajo propozon të jesh më shumë kopshtar, që krijon tokën e mirë dhe e lë bimën të rritet vetë. Është një libër i qetë, për pyetjen që të vjen kur shikon tabelën e aktiviteteve të fëmijës dhe ndjen se diçka nuk është në vend.

Adoleshenca: të jesh aty pa u dukur shumë

Prindi i një adoleshenti ka një detyrë të çuditshme: të jetë aty pa u dukur shumë. Dy libra të tjerë e shpjegojnë këtë.

Hold On to Your Kids nga Gordon Neufeld dhe Gabor Maté thotë se fëmijët sot rrezikojnë t'i kenë shokët më të rëndësishëm se prindërit, dhe se kjo nuk është e shëndetshme. Autorët ofrojnë mënyra për ta mbajtur lidhjen gjallë në çdo moshë, edhe kur duket se fëmija të shtyn tutje.

The Self-Driven Child nga William Stixrud dhe Ned Johnson ka një argument që prindërit e kanë të vështirë ta pranojnë: një adoleshent që ndien se ka kontroll mbi jetën e vet e përballon më mirë stresin. Autorët shpjegojnë pse kontrolli i tepërt nga prindi e rrit ankthin dhe si t'i lësh fëmijës vendime të vërteta, hap pas hapi.

Si ta lexosh një libër prindërimi pa u ndjerë fajtor

Shumë prindër e mbyllin një libër prindërimi me ndjesinë se „po bëj gjithçka gabim“. Kjo nuk është qëllimi. Provo këto rregulla:

• Merr një ide, jo gjithë librin. Një ndryshim i vogël që e ruan është më i vlefshëm se dhjetë që harron.
• Provo për dy javë përpara se të gjykosh. Fëmija ka nevojë për kohë që të pranojë ndryshimin.
• Lexoje së bashku me partnerin, nëse ke. Një ide që e provojnë të dy ka shumë më tepër shanse të qëndrojë.
• Ruaj atë që përshtatet me familjen tënde dhe lëre të tjerën. Asnjë autor nuk e njeh fëmijën tënd.

Kur nuk e ke kohën për një libër të plotë, përmbledhjet e shkurtra janë një fillim i mirë. Në Sofia mund të lexosh idetë kryesore të disa prej tyre në shqip dhe të vendosësh cilin ta marrësh në dorë.

Dhe nëse sjellja e fëmijës të shqetëson me të vërtetë, për shembull për dhunë, mbylljen në vetvete ose frikë që nuk largohet, fol me pediatrin ose me një psikolog fëmijësh. Libri nuk e zëvendëson një njeri që e njeh fëmijën tënd.