Marsi dhe Venusi sot: çfarë mbetet e dobishme nga libri i John Gray-t

Në vitin 1992 një këshillues martesor amerikan, John Gray, botoi një libër me titull të guximshëm: Men Are from Mars, Women Are from Venus. Ideja e tij ishte e thjeshtë dhe e qartë: burrat dhe gratë nuk grinden sepse janë të këqij, por sepse flasin dy gjuhë të ndryshme dhe nuk e dinë. Libri u shit në miliona kopje dhe shumë çifte e lexuan me lehtësim. Sot, më shumë se tridhjetë vjet më vonë, ia vlen ta lexosh me sy të hapur: disa gjëra mbeten të dobishme, disa të tjera janë plakur keq.

Ideja kryesore: dy botë të ndryshme

Gray e ndërton librin mbi një metaforë. Burrat vijnë nga Marsi, gratë nga Venusi. Sipas tij, çifti kuptohet më mirë sa herë që pranon se partneri nuk reagon si ai vetë, dhe nuk e merr këtë si fyerje. Pjesa më e madhe e librit janë shembuj nga bisedat me çifte, dhe këshilla për të thënë një gjë ndryshe.

Shpella dhe vala

Dy imazhet më të njohura të librit janë këto. Kur një burrë është i shqetësuar, thotë Gray, ai tërhiqet në „shpellën“ e tij: hesht, merret me diçka tjetër dhe përpiqet ta zgjidhë vetë. Kur një grua është e shqetësuar, ndjenjat e saj ngrihen e bien si një „valë“ dhe ajo ka nevojë të flasë për to për t'u qetësuar.

Problemi lind kur secili e lexon tjetrin sipas rregullave të veta. Ai që hesht mund të duket i ftohtë, e ajo që flet pa pushim mund të duket sikur kërkon që t'ia zgjidhin problemin. Zgjidhja që propozon është e vogël: ai që tërhiqet duhet të thotë se do të kthehet, dhe tjetri t'i japë kohë pa e marrë si refuzim.

Të dëgjosh pa nxituar ta rregullosh

Një nga pikat më të dobishme: kur dikush të tregon një shqetësim, shpesh nuk kërkon zgjidhje, kërkon që ta dëgjosh. Dhe ai që nxiton me zgjidhje mund të duket sikur ia zvogëlon peshën problemit. Kjo vlen për çdo çift, pavarësisht nga kush është kush.

Një shembull i sajuar: Elira i thotë Arbenit se dita e saj në punë ishte e rëndë. Arbeni përgjigjet menjëherë me tri këshilla. Elira bëhet më e heshtur. Po të kishte pyetur së pari „çfarë ndodhi?“ dhe të kishte dëgjuar edhe pak, bisedën do ta mbyllnin ndryshe. Këshilla mund të vijë më vonë, nëse e kërkon.

Pse u përhap kaq shumë

Libri u përhap sepse u dha njerëzve fjalë për diçka që e jetonin. Kur dy veta grinden për të njëjtën gjë çdo muaj, është qetësuese të dëgjosh se kjo nuk do të thotë se njëri nuk e do tjetrin. Libri e kthen konfliktin nga „ti je problem“ në „ne flasim ndryshe“. Kjo ndihmon, edhe kur shpjegimi i plotë është më i ndërlikuar.

Çfarë mbetet e vlefshme sot

• Dëgjimi para zgjidhjes. Pyet ç'të duhet: të dëgjoj, apo të ndihmoj ta zgjidhim?
• Hapësira me një datë kthimi. Pa gjithë atë mister: „kam nevojë për një orë vetëm, pastaj flasim“.
• Gjuha e nevojave. Të thuash çfarë të duhet është më e dobishme sesa të presësh që tjetri ta hamendësojë.
• Mirëkuptimi në vend të gjykimit. Kur një gjë të duket e çuditshme te partneri, pyet para se ta quash gabim.

Çfarë ka plakur keq

Këtu libri kërkon kujdes. Së pari, ai ndan të gjithë burrat në një grup dhe të gjitha gratë në një tjetër. Në jetën reale ka burra që flasin shumë për ndjenjat dhe gra që tërhiqen kur janë të shqetësuara. Këto dallime ndryshojnë nga një njeri te tjetri më shumë sesa nga një gjini te tjetra.

Së dyti, libri flet pothuajse vetëm për çifte burrë e grua, dhe supozon role që sot shumë çifte nuk i ndjekin. Së treti, kritikët, përfshirë psikologë, thonë se ideja e „dy planetëve“ nuk mbështetet nga kërkime të forta; është më shumë përvojë e një këshilluesi sesa shkencë e provuar.

Ka edhe një rrezik të vogël: fjali si „kështu janë burrat“ ose „kështu janë gratë“ mund të bëhen justifikim për sjellje që ia vlen të ndryshohen. Një libër për mirëkuptim nuk duhet të bëhet leje për të mos u përpjekur.

Çfarë mund të marrësh me vete, pa e pranuar të gjithë librin

Ndarja në „burra“ dhe „gra“ nuk është e nevojshme për të përdorur idetë më të mira. Në vend të saj, pyet veten dhe partnerin si e përballon secili një ditë të vështirë. Disa duan heshtje, të tjerë bisedë; disa duan një përqafim, të tjerë një plan konkret. Kur e di këtë për partnerin, nuk ke nevojë për Mars e Venus. Mjafton një bisedë e sinqertë një mbrëmje të qetë, jo në mes të një grindjeje.

Si ta lexosh me dobi

Lexoje si një koleksion shembujsh dhe jo si një hartë të njerëzve. Merr atë që të përshtatet, lëre atë që nuk të përshtatet, dhe mos e përdor kurrë për të përcaktuar se kush është partneri yt. Për këtë, pyete atë.

Nëse nuk ke kohë për libra të plotë, në Sofia mund të gjesh përmbledhje librash për marrëdhëniet dhe komunikimin, që i lexon në pak minuta dhe pastaj vendos nëse ia vlen ta marrësh librin e plotë.

Pse debatet vazhdojnë

Kritikët e librit nuk thonë se është i padobishëm, por se është i thjeshtë. Marrëdhëniet ndikohen nga puna, nga paratë, nga fëmijët, nga mënyra si secili është rritur. Një metaforë e bukur nuk i zëvendëson këto. Në fund, libri është një pikënisje për bisedë, jo një përgjigje e plotë.

Një ushtrim për çiftin

Provo këtë javë: kur njëri sjell një shqetësim, tjetri e pyet „dëshiron të të dëgjoj, apo të mendojmë një zgjidhje?“. Është një pyetje e vogël, por ndryshon tonin e bisedës dhe të kursen shumë grindje të panevojshme.