Mendja nuk fiket bashkë me dritën: një rutinë e vogël për natën

Elda shtrihet në shtrat në njëmbëdhjetë e gjysmë. Ka qenë një ditë e zakonshme, por sapo fiket drita, koka i ndizet. Rikthehet te një fjali që tha në mbledhje dhe që mund ta kishte thënë ndryshe. Pastaj mendon për faturën e së premtes. Pastaj për diçka që i tha nëna para tre ditësh. Trupi është i lodhur, por mendja është e zgjuar si në mesditë.

Nëse e njeh këtë, e di që nuk ndihmon të thuash „mos mendo“. Kjo është si t'i kërkosh një fëmije të mos qajë. Mendimet nuk i ndalon me urdhër. Mund vetëm t'ua ndryshosh kushtet. Ky shkrim e ndan natën në tri çaste: para se të shkosh në shtrat, në shtrat, dhe kur zgjohesh në mes të natës.

Pse mendja flet më shumë kur gjithçka tjetër hesht

Gjatë ditës mendja ka punë: ekran, biseda, rrugë, detyra. Mendimet e vogla dhe shqetësimet kanë pak vend për të dalë. Natën, në errësirë dhe pa asgjë për të bërë, vendi bëhet bosh dhe ato e zënë menjëherë. Askush nuk po i ndalon.

Ka edhe diçka tjetër: mendja ka prirje t'i mbajë të hapura punët e papërfunduara. Atë që nuk e ke shënuar, mendja vazhdon ta përsërisë, sepse i ka frikë harresës. Dhe nëse kjo vazhdon çdo natë, shtrati fillon të lidhet në kokë jo me pushimin, por me shqetësimin.

Para shtratit: zbraz kokën në letër

Gjithçka nis një orë më herët. Merr një fletë, jo telefonin, dhe shkruaj tri gjëra.

1. Çfarë të ka mbetur pa bërë (vetëm emrat, jo zgjidhjet).
2. Hapi i parë i së nesërmes, një i vetëm.
3. Ndonjë mendim që po të ngacmon, me një fjali të vetme.

Pastaj mbylle fletën dhe lëre larg shtratit. Nuk ke zgjidhur asgjë, por i ke thënë mendjes: „E kam shënuar, nuk do ta harroj.“ Më shumë se kaq nuk i duhet që të pushojë.

Një gjë tjetër që ia vlen: një gjysmë ore pa ekran para gjumit. Jo sepse ekrani është i keq në vetvete, por sepse çdo faqe që hap të sjell një mendim të ri, dhe mendimet e reja janë karburanti që po përpiqesh ta shuash.

Në shtrat: një teknikë e vogël, jo një lojë me shumë rregulla

Gabimi i zakonshëm është të provosh gjithçka një nga një: sonte frymëmarrje, nesër numërim, pasnesër muzikë. Zgjidh një teknikë dhe mbaje një javë, që trupi ta mësojë. Tri zgjedhje të thjeshta:

• Frymëmarrje me nxjerrje më të gjatë. Thith ngadalë nga hunda, nxirr edhe më ngadalë nga goja, sikur po fryn një qiri pa e fikur. Nxjerrja e gjatë i thotë trupit se rreziku ka kaluar.
• Kalimi nëpër trup. Nga gishtat e këmbëve deri te balli, ndalu në çdo pjesë dhe lëshoje. Shumë njerëz e kanë nofullën të shtrënguar pa e ditur, dhe kur e lëshon ndihet menjëherë.
• Një shëtitje në mendje. Zgjidh një rrugë që e njeh mirë, p.sh. nga shtëpia e gjyshes te dyqani i lagjes, dhe ec nëpër të hap pas hapi, duke e parë çdo dritare. Mendja ka një punë për të bërë dhe nuk i mbetet kohë për shqetësime.

Cilado që zgjedh, bëje pa pritur gjë prej saj. Nuk është detyrë shkolle.

Mos e mat gjumin

Kjo është ndoshta pjesa më e vështirë. Kur shtrihesh, nis një zë i vogël që pyet: „A po më zë gjumi? Sa kohë ka kaluar? Nëse bie tani, do të flesh vetëm gjashtë orë.“ Çdo pyetje e tillë të zgjon pak më shumë, sepse është vetë një mendim.

Ndrysho objektivin. Mos synoje gjumin, synoje pushimin. Të rrish i shtrirë, i qetë, me sytë mbyllur, e ndihmon trupin edhe nëse gjumi vonon. Kur heq presionin, shpesh gjumi vjen vetë, sepse nuk ka më kush ta ndjekë.

Ktheje edhe orën nga muri. Të shohësh sa është ora nuk të jep asnjë informacion që mund ta përdorësh, vetëm një mendim më shumë.

Kur zgjohesh në mes të natës

Zgjimi në orën tre nuk është sëmundje. Problemi fillon pas tij, kur mendja e freskët nis menjëherë të recitojë listën e shqetësimeve. Dy rregulla:

• Mos nis të zgjidhësh asgjë. Në atë orë çdo problem duket dy herë më i madh se në mëngjes, dhe zgjidhjet që gjen shpesh nuk qëndrojnë në dritën e ditës. Thuaj me vete: „Këtë e shoh në mëngjes.“
• Nëse mbetesh zgjuar për shumë kohë dhe po nervozohesh, ngrihu. Shko në një dhomë tjetër, me dritë të ulët, dhe bëj diçka të qetë: një gotë ujë, disa faqe nga një libër i njohur, jo lajme dhe jo telefon. Kthehu kur të të vijë përgjumja. Kështu shtrati nuk lidhet me luftën.

Disa njerëz flenë më lehtë me një zë të qetë në sfond, me volum të ulët. Nëse të ndihmon, mund të provosh leximin me zë të një përmbledhjeje në Sofia, por zgjidh diçka që e njeh dhe që nuk të ngacmon, jo një libër që të sjell pyetje të reja.

Rutina e vogël për një javë

Nuk ke nevojë për më shumë se kaq. Për shtatë net rresht:

1. Shkruaj fletën me tri gjëra para se të shkosh në shtrat.
2. Fik ekranet një gjysmë ore më herët.
3. Zgjidh një teknikë dhe përdore çdo natë.
4. Mos e shiko orën.

Pas një jave, nuk do të flesh si një fëmijë, por do ta dallosh nëse diçka ka ndryshuar, edhe pak. Dhe nëse çdo natë mbetet e vështirë për javë me radhë, ose lodhja po të pengon gjatë ditës, flit me mjekun. Nuk është dobësi: disa probleme gjumi kanë nevojë për ndihmë të vërtetë, jo për një listë më të mirë.