Para se të përqendrohesh, thuaj saktë çfarë po bën: gjashtë zakone të thjeshta

Ermali ulet para kompjuterit në nëntë të mëngjesit me një qëllim: të mbarojë raportin. Në nëntë e dhjetë ka hapur tre skeda, ka lexuar një email, ka kontrolluar çfarë do të hajë për drekë dhe ka rregulluar fontin e titullit. Në njëmbëdhjetë e kupton se asgjë nuk ka ecur. Nuk është dembel dhe as pa vullnet. Problemi është më i thjeshtë: ai nuk i ka thënë vetes saktë çfarë po bën.

Përqendrimi nis para punës

Shumica prej nesh e shohim përqendrimin si diçka që e kemi ose nuk e kemi. Në të vërtetë është një gjendje që mund ta përgatitësh. Mendja punon më mirë kur ka një detyrë të qartë, një hapësirë të pastër dhe një kufi kohe. Kur i mungon një nga këto tri, shkon vetë drejt asaj që është më e lehtë dhe më e këndshme. Gjashtë zakonet më poshtë përpiqen t'i japin mendjes pikërisht këto.

1. Zgjidh një detyrë të vetme dhe bëje të vogël

„Mbaro raportin“ është një dëshirë, jo një detyrë. Mendja e shikon dhe nuk di nga të fillojë. Zëvendësoje me diçka që mund ta bësh në një ulje: „shkruaj pjesën e parë dhe plotëso tabelën me të dhënat e janarit“. Sa më konkrete fjalia, aq më e lehtë është të nisësh. Edhe kur nuk e di nga ta fillosh, ka një rrugë: detyra e parë mund të jetë pikërisht kjo: „shkruaj tre pika se çfarë duhet të ketë raporti“.

2. Vendos një kohëmatës të shkurtër

Një orë pune pa ndërprerje është shumë për çdo mendje. Provo blloqe të shkurtra, për shembull njëzet e pesë deri në tridhjetë minuta, pastaj pesë minuta pushim. Gjatë bllokut ke një rregull të vetëm: nuk bën asgjë tjetër. Koha e shkurtër e bën më të lehtë të fillosh, sepse nuk po bie dakord me veten për një mëngjes të tërë, por për gjysmë ore. Kur bie kohëmatësi, ke përfunduar një copë të vërtetë pune dhe ke të drejtë të ngrihesh.

3. Mbaj një fletë për mendimet endacake

Në mes të punës të vjen ndërmend diçka: duhet t'i telefonosh nënës, ke harruar një pagesë, si quhet filmi që donte shoku të shihte. Nëse e ndjek, e humbet ritmin. Nëse e shtyp brenda vetes, ajo vazhdon të të tërheqë. Zgjidhja e vogël është një fletë pranë teje. Shkruaje në dy fjalë dhe kthehu. Mendja e di që nuk do ta harrosh dhe e lëshon. Në fund të bllokut, e kalon listën dhe vendos çfarë do të bësh sot.

4. Ndërto një ritual fillimi

Fillimi është pjesa më e vështirë, dhe e lehtëson një ritual i vogël që e përsërit çdo herë njësoj: një gotë ujë, tavolina e pastër, kufjet me të njëjtën muzikë pa fjalë, një minutë ku e shkruan detyrën në krye të faqes. Pas disa ditësh, vetë veprimet i thonë trupit: tani punojmë. Nuk ka nevojë për shumë kohë. Mjafton të jetë i njëjtë.

5. Përgatite vendin, jo vullnetin

Është e kotë të luftosh me veten çdo pesë minuta. Është më e lehtë të heqësh atë që të ndërpret para se të ulesh: mbyll skedat që nuk të duhen, lëre në dhomën tjetër çdo gjë që të tërheq dorën, mbylli njoftimet për kohën e bllokut. Nëse punon me të tjerë, thuaju se nuk je në dispozicion për gjysmë ore. Një shenjë e thjeshtë, si kufjet ose një derë e mbyllur, shpesh mjafton.

6. Pusho me qëllim

Pushimi është pjesë e përqendrimit. Por pushimi i gabuar, si të kalosh pesë minuta nëpër rrjete, nuk të pushon fare: të mbush mendjen me gjëra të reja. Më mirë ngrihu, shko te dritarja, pi ujë, shtrije trupin, ec pak në korridor. Shpesh zgjidhjen e një problemi e gjejmë pikërisht kur largohemi prej tij për pak çaste.

Një ditë e zakonshme me këto zakone

Ja si mund të duket në praktikë. Ermali ulet në tetë e gjysmë, shkruan në krye të faqes „pjesa e parë e raportit“, vë kohëmatësin për njëzet e pesë minuta dhe mbyll skedat e tjera. Dy herë i vjen ndërmend diçka tjetër dhe e shënon në fletë. Kur bie kohëmatësi, ngrihet, pi ujë, shikon pak nga dritarja. Pastaj fillon blloku i dytë. Në fund të mëngjesit ka dy copa pune të mbaruara dhe një listë të vogël gjërash për t'u kryer pasdite. Nuk ka asgjë të jashtëzakonshme në këtë, dhe pikërisht prandaj funksionon.

Çfarë ndihmon pa u parë

Disa nga gjërat që e ndihmojnë më shumë përqendrimin nuk kanë të bëjnë fare me tryezën:

• Gjumi. Pas një nate të shkurtër, çdo teknikë punon më keq. Një orar i rregullt ndihmon më shumë se çdo lloj kafeje.
• Lëvizja. Një shëtitje e shkurtër para punës e zgjon mendjen më mirë se një kafe e tretë.
• Ushqimi dhe uji. Një mëngjes i lehtë dhe pak ujë në tavolinë janë më të rëndësishme nga sa duket.
• Pjesa më e vështirë në orën më të mirë. Vëre kur je më i freskët, në mëngjes apo pasdite, dhe vendose punën që kërkon më shumë mendje aty.

Kur teknikat nuk mjaftojnë

Nëse, edhe me kushte të mira, ke vite që nuk arrin të mbash vëmendjen, harron shpesh gjëra të vogla ose ndihesh i lodhur pa shkak, ia vlen të flasësh me një mjek ose psikolog. Vështirësia e përqendrimit ka shumë shkaqe, nga stresi dhe gjumi i keq deri te gjendje që kërkojnë vlerësim profesional. Teknikat nuk zëvendësojnë ndihmën, por e plotësojnë.

Filloje sot me një gjë të vetme

Nuk ke nevojë t'i bësh të gjitha gjashtë nga nesër. Zgjidh një: nesër në mëngjes shkruaje detyrën e parë në një fjali, vendos kohëmatësin dhe punoje njëzet e pesë minuta. Kur të të bëhet zakon, shto një tjetër. Ermali e provoi këtë me raportin dhe e mbaroi para drekës, pa e ndier që punoi më shumë. Thjesht e dinte më saktë çfarë po bënte.

Edhe leximi mbështetet në të njëjtat parime. Në Sofia mund të nisësh me një kapitull të vetëm në ditë, në një orë të caktuar, dhe të ndërtosh zakonin e vëmendjes së gjatë pa e ndier peshën.