Pse të del „po“ para se ta mendosh: si të ndalosh së kënaquri të tjerët

Dikush të kërkon një favor dhe „po“ del nga goja para se të kesh menduar. Pastaj, në shtëpi, e kupton që nuk ke kohë, nuk ke kënaqësi, ndoshta as nuk e ke pasur zemrën ta bësh. Edhe herën tjetër, përsëri „po“.

Kjo nuk është mirësi e pastër dhe as dobësi e karakterit. Është një zakon i vjetër, që zakonisht ka një arsye të mirë pas vetes. Mirëpo me kalimin e kohës të kushton më shumë sesa të jep. Ja si ta kuptosh nga vjen dhe si ta ndryshosh pa u bërë i ashpër.

Pse e themi „po“ kur duam të themi „jo“

Shumë nga ne e mësojmë shpejt se qetësia në shtëpi, në klasë a në grup shoqërie vjen kur nuk shkaktojmë tension. Një fëmijë që ka vënë re se prindi qetësohet kur ai bindet, mëson një rregull: kur jam i dobishëm, jam i sigurt. Ky rregull qëndron me ne edhe në moshë të rritur, ndonëse mjedisi ka ndryshuar.

Pas „po“-së shpesh qëndron frika nga një gjë e vogël, por e pakëndshme: një heshtje e ftohtë, një shikim zhgënjyes, një mesazh që nuk përgjigjet. Ne e parashikojmë atë dhe e shmangim para se të ndodhë.

Çfarë të kushton ky zakon

• Kohën. Kalendari mbushet me gjëra që nuk i ke zgjedhur.
• Marrëdhëniet. Të tjerët njohin një version të rregulluar të teje. Ata nuk e dinë çfarë mendon vërtet, prandaj as afërsia nuk është e plotë.
• Zemërimin e fshehur. Çdo „po“ i rremë lë pas një farë hidhërimi. Herët a vonë del si lodhje, nervozizëm ose largim.
• Gjykimin tënd. Humbet aftësinë të dish çfarë do vetë, sepse je mësuar të pyesësh çfarë duan të tjerët.

Merr Edonën. Çdo të enjte, kolegët i kërkojnë të zëvendësojë dikë në turn, dhe ajo pranon, sepse nuk i pëlqen të shohë fytyrën e zhgënjyer. Për gjashtë muaj nuk ka pasur asnjë mbrëmje të lirë të enjte. Kur më në fund shpjegon se ka kurs gjuhe, askush nuk është zemëruar. Ata thjesht nuk e dinin. Shpesh njerëzit nuk po e shtyjnë kufirin tonë; ne kemi harruar t'ua tregojmë ku është.

Tri praktika të vogla për të nisur

1. Fito kohë para përgjigjes

Fraza më e dobishme është: „Më lër ta shoh dhe të të përgjigjem nesër.“ Nuk është refuzim, nuk është as pranim. Të jep pak ajër për të pyetur veten: e dua këtë? Kam kohë? Çfarë do të thotë ky „po“ për javën time? Shumica e kërkesave nuk kanë nevojë për përgjigje në çast, edhe pse ndihen sikur kanë.

2. Fillo me jo të vegjël

Nuk ka nevojë të nisësh me një refuzim të madh ndaj shefit ose vjehrrës. Provo në situata ku rreziku është i ulët. Zgjidh ti restorantin. Thuaj që nuk të pëlqen filmi që kanë zgjedhur. Refuzo një ftesë që nuk ke dëshirë ta pranosh. Çdo herë mëson se bota nuk bie dhe se marrëdhënia mbetet në vend.

3. Jep një jo të shkurtër dhe të ngrohtë

Refuzimi nuk ka nevojë për një shpjegim të gjatë. Sa më shumë arsye të japësh, aq më shumë hapësirë i lë tjetrit të negociojë. Provo: „Faleminderit që më kujtove, këtë herë nuk mundem.“ Pastaj ndalo. Heshtja pas fjalës së fundit është e vështirë, por zgjat vetëm disa sekonda.

Dy rregulla për ditët kur e ndien fajin

Faji pas një „jo“ është pjesë e procesit, jo shenjë se ke bërë gabim. Ke mësuar shumë vjet të ndihesh keq kur dikush është i pakënaqur, dhe kjo nuk shuhet brenda një jave. Kur vjen faji, pyete veten: a kam bërë diçka të padrejtë ndaj tij, apo thjesht e kam zhgënjyer për një çast? Zhgënjimi i shkurtër i një njeriu të rritur nuk është dëm.

Gjithashtu mos prit që të gjithë ta pranojnë ndryshimin me gëzim. Disa njerëz përfitonin nga ky „po“ i përhershëm dhe mund të ankohen. Kjo të tregon pjesërisht se sa i nevojshëm ishte ndryshimi. Ata që të duan vërtet do ta përshtatin sjelljen e tyre.

Mirësia dhe frika nuk janë e njëjta gjë

Të ndihmosh dikë me dëshirë është e bukur. Ndryshimi është te zgjedhja: kur ndihmon sepse do, është dhuratë; kur ndihmon sepse frikësohesh, është pagesë. Qëllimi nuk është të bëhesh i ftohtë, por të kesh të drejtën të zgjedhësh. Pas disa muajsh, një „po“ i yti do të ketë më shumë vlerë, sepse të tjerët e dinë se mund të ishte edhe „jo“.

Një mënyrë tjetër për ta bërë më të lehtë është ta provosh me zë të lartë në shtëpi, vetëm. Duket e çuditshme, por goja mësohet të nxjerrë fjalët e reja. Pastaj, kur vjen çasti i vërtetë, fjalia nuk është e panjohur.

Kur ia vlen të kërkosh ndihmë

Nëse ky model të shkakton ankth të fortë, ose e ke të vështirë të ndryshosh vetë, një psikolog mund të të ndihmojë ta kuptosh rrënjën. Nuk është dobësi; është mënyra më e shpejtë për të shkuar atje ku vetëm nuk po ia del.

Çfarë mund të lexosh

Harriet Braiker te The Disease to Please e përshkruan këtë zakon hap pas hapi dhe jep ushtrime të thjeshta për ta ndryshuar. Nedra Glover Tawwab te Set Boundaries, Find Peace jep shembuj të qartë se si mund të vendosësh kufij në familje, në punë dhe në miqësi. Nëse do të shohësh idetë kryesore të librave të tillë pa u zhytur në të gjithë tekstin, përmbledhjet e Sofias të ndihmojnë të nisësh nga idetë që të duhen.

Dhe pastaj, kur herën tjetër dikush të kërkon diçka, provo një gjë të vogël: mos u përgjigj menjëherë. Ky është hapi i parë.